edebiyad Ve Sanat Akademisi
 

Üye Girişi

Duyurular
» Lüften Sitemize Uyduruk isimler ve Nıckler ile üye olmayınız. Bu tip üyelikler silineceğinden lütfen bizi uğraştırmayınız.

» Sitemize Üye olarak Belge Yollayabilir, Kaynak ve yazar adını kullanmak kaydıyla Yöneticilerimize başvurarak kopya alabilirisiniz

»  ESA'ya üye olmayan ve ESA ya katkıda bulunmayanların YAZI indirme talepleri karşılanmayacaktır. Emege Saygı Lütfen

» ARAMIZA YENİ KATILAN ÜYELERİMİZ:Edebî yâd ederek, edebiyat ve sanat için sağladığımız kaynaklarımız ve paylaşımlarımızla,ülkemiz kültür ve sanatı adına yola çıkan bu kervana katılmanız bizleri mutlu etmiştir. hedeflediğimiz her menzilde birlikte olabilmeyi temenni ederiz sevgilerimizle...

» ESA'nın Özgün ve Akademik Yazılarını çalan Kaynak ve Yazar adı vermeyen siteler ve şahıslara telif haklarıınca dava açılacaktır. Çaldığınız yazılarımızı silin.

Sefaretname Nedir Sefaretnameler ve Özetleri
Anasayfa - Edebiyat - Divan Nesri
Genel Değerlendirme :
Yazan :ESA
19 Haziran 2011 Pazar
 http://www.tulumba.com/mmTULUMBA/Images/bk/zBK348416DB683_250.jpg



Sefaretname,



özellikle Osmanlı Devleti döneminde, bir dış merkeze sefir (elçi) olarak atanan kişinin, döneminin siyaset ve diplomasisine ve bu arada da sefirlik görevinde bulunduğu şehrin ve ülkenin güncel hayatına ilişkin izlenim ve görüşlerini kitap şeklinde bir araya getirdiği eserlerdir.

Osmanlı  Devletinde yabancı ülkelere gönderilmiş olan sefirlerin (elçilerin),stanbul'dan hareket etmelerinden başlayarak, gittikleri yerlerde gördükleri olayları, yaptıkları diplomatik görüşmeleri, gezip gördükleri yerlerin idari, sosyal, askeri, ilmi ve kültürel hayatları hakkında bir takım önemli bilgileri toplayarak Padişaha veya sadrazama takdim ettikleri rapor, yazılı belge.Osmanlı imparatorluğu döneminde elçilik göreviyle yabancı ülkelere gönderilen kişilerin, bu görevleri esnasında duyduklarını, gördüklerini ve yaşadıklarını yazmak suretiyle meydana getirdikleri eserlere denir.

 

Sefirlerin sefaret sırasında dolaştıkları yerleri ve buralarda gördükleri şeyleri ve yaptıkları işleri, padişaha arz etmek için sefaretnameler hazırlamaları  17 Yüzyıl sonlarından itibaren olmuştur. Sefaretnameler bizzat sefirin (elçinin) kendisi tarafından hazırlandığı gibi, maiyetinde bulunanlardan biri tarafından da hazırlanabiliyordu. Sefaretnameler nesir olarak hazırlandığı gibi manzum olarak da yazılabiliyordu.

Yabancı ülkelerle siyasi ve kültürel münasebetlerin mahiyetini ortaya koyan en eski belgeler olan Sefaretnameler, bu devletlerin sosyal ve ekonomik durumlarını, teşrifat (protokol) usullerini, hayat biçimlerini, Osmanlıların onlara karşı tutum ve düşüncelerini de yansıtmaktadırlar. Yirmisekiz Çelebi Mehmed Efendinin Paris Sefaretnamesi, Sefaretnamelerin en tanınmış örneklerindendir.

Yirmisekiz Mehmed Çelebi'nin Türkiye'de matbaacılığın kuruluşunda büyük hizmeti olmuştur.


http://www.ottomanstore.com/product_img/82/1836/_big_1101651124.jpg

Osmanlılar yalnız Avrupa'ya değil, Şarka ve İslam memleketlerine de sefir göndermişler, onlar da diğer sefirler gibi Sefaretnameler hazırlamışlardır. Sefaretnamelerin bir kısmı vak'anüvisler tarafından TarihLere geçirilmiş, bir kısmı ise sonradan ayrıca yayınlanmıştır.

Sefaretnameler yabancı ülkelerdeki ilmi ve teknik gelişmeleri yansıtarak, ülkemizde de birçok ilmi, idari ve teknik yeniliklere sebep olduğu gibi, bu ülkelerin sosyal, ahlaki ve kültürel özelliklerinden bahsettiği için de ülkemizde başka ülkeleri taklit etme özentisi baş göstermiştir. Bu özentinin neticesinde garblılaşma (batılılaşma) adıyla ahlaki ve kültürel yozlaşma meydana gelmiş, kendi milli ve manevi değerlerimizden uzaklaşmalar olmuştur.

Adet olarak kırktan fazla olan Sefaretnameleri konuları bakımından ikiye ayırmak mümkündür:

Birinci kısımdakiler; sefirlerin (elçilerin) doğrudan doğruya vazifeleriyle ilgili sefaretnamelerdir.

İkinci kısımdakiler ise; sefirlerin gezip gördükleri yerlerin idari, sosyal, ahlaki, askeri, kültürel ve teknik hayatları hakkında önemli bilgiler veren sefaretnamelerdir.

En tanınmış örnekleri Yirmisekiz Mehmet Çelebi ve Ahmet Resmi Efendi'nin sefaretnameleridir. Gözlem ve edebiyat yönünden ziyade, üstlenilmiş görev üzerinde yoğunlaşmış rapor özelliği olanlar "takrir" şeklinde anılırlar. Ait oldukları dönem hakkında verdikleri bilgilerin günümüz bakış açısının oluşturulmasına sağladığı katkının yanı sıra, sefaretname ve takrirlerin 18. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin reform arayışları süreci içinde kayda değer bir tarihi önem de arz etmişler, bu arayışlara kaynak oluşturmuşlardır.

Fransa Sefaretnamesi, Yirmisekiz Mehmed Çelebi'nin yapıtı (1721). Yazarın elçilik göreviyle Paris'e yaptığı yolculuk ve yaptığı görev süresindeki (1720-1721) gözlemlerini dile getirir. Sefaretname, daha çok ilk defa  Osmanlı  topraklarından dışarıya çıkan bir Osmanlı'nın Fransızların o zamanki yaşantısını nasıl gördüğünü, öne çıkan yenilikleri nasıl karşıladığını hayret ve takdir ettiği tarafları öne çıkarmaktadır.

Deniz yoluyla Toulon'a gelen Elçi, kolera dolayısıyla uygulanan karantinayı kendi ülkesinde bilinmeyen tıbbi bir önlem olarak değerlendirir. Paris'e kadar olan yolculuğunda gördüğü kanalları, bakımlı yolları, başkente parlak bir törenle girişini, 12 yaşındaki kral XV. Louis tarafından kabul edilişini, onunla birlikte ava gidişini, gezdiği kale, kilise, saray ve bahçeleri, hayvanat ve botanik bahçelerini, tıbbiyeyi, halı imalathanesini, ayna fabrikasını, rasathaneyi, basımevini, izlediği opera gösterisini, kendisine yapılan görkemli ağırlamayı,  Saray çevresinde ve halk üzerinde uyandırdığı olumlu izlenimleri ayrıntılarıyla anlatır. Yapıtta öğrenmeye düşkün, meraklı, uyanık, hoşgörülü, yeniliğe açık bir yazarın eğilimleri kendini belli eder. Padişah III. Ahmet ve Sadrazam Nevşehirli İbrahim Paşa'ya sunulan sefaretname, Lale Devri'nde uygulanan birçok yeniliğe esin kaynağı oldu.

28 Mehmet Çelebi`nin Fransa seyahati, Türkiye'deki batılılaşma sürecinin dönüm noktalarından biri olarak kabul edilir. Mehmed Çelebi'nin gezip gördüğü şehirler, saraylar, parklar ve bahçeler hakkındaki izlenimleri, Osmanlı için model olduğu söylenebilir.

İstanbul'da iki kez basılan (1866, 1888) yapıtın Paris'te de iki basımı yapıldı (Paris'teki Doğu Dilleri Okulu öğrencileri için 1841; Ali Suavi tarafından 1872); günümüzde dili sadeleştirilerek yayımlandı (1970).


NİŞLİ MEHMED AGA: Sefaretname-i Rusya’nın özeti

Kaynak : //www.ottomanhistorians.com/ yazan: Aydın MERTAYAK, Ağustos 2008


N
işli Mehmet Ağa'nın yegane eseri, Moskova (???????/Moskva) orta elçiliği esnasında (Zilhicce 1134 sonları-11 Cemaziyülevvel 1135/Ekim 1722 başları-17 Şubat 1723) kaleme aldığı ve Istanbul’dan Moskova’ya hareket edip dönünceye kadar şahit olduğu olayları detaylı bir şekilde anlattığı Sefaretname’sidir.

Rus Çarı I. Petro (s. 1093-1137/1682-1725) Pasarofça anlaşmasının ardından 1131/1720 yılında Alaksej İvananoviç Daşkov’u (ö. 1733) Istanbul’a elçi olarak göndererek Prut barışının (6 Cemaziyülahir 1123/22 Temmuz 1711) Lehistan’a ait maddesinde değişiklik yapılması ve Qırım hanına verilecek verginin, hanla görüşülerek bir karara bağlanması talimatını vermiş ve Osmanlı devleti ile yapılan müzakereler sonucunda 13 Zilhicce 1132/16 Ekim 1720 tarihinde yeni bir anlaşma yapılmıştı. N.M. dört bölümden oluşan Sefaretname’sinin birinci bölümünde, Rusların bu anlaşmadan sonra Osmanlılar aleyhine (özellikle Osmanlı devletine bağlı olan Nogay Tatarları, Çerkes vilayetleri ve Zaporok Kazakları üzerinde) faaliyetlerde bulunması üzerine, Şirvan olaylarını rapor halinde III. Ahmed’e sunma vazifesiyle Rusya’ya elçi olarak gönderilmesinden bahseder. Eserin bu bölümü N.M.’in 1134/1722 yılında name-i hümayunu ve sadrazamın mektubunu teslim alışının ve kendisine tahsis edilen sefaret heyeti ile Istanbul’dan hareket edişinin anlatılmasıyla sona erer.

Eserin ikinci bölümünde Istanbul’dan hareket edildikten sonra izlenen güzergah ile bu güzergahta bulunan kaleler hakkında bilgiler verilerek, Moskova’ya kadarki yolculuk esnasında meydana gelen olaylar, çekilen sıkıntılar ve görülen yerler samimi ve yer yer alaycı bir üslupla nakledilir. N.M. Istanbul’dan çıkıldıktan 22 gün sonra Or kalesine (Or Qapı; ???????/Perekop) ulaşıldığını, fakat Bagçesaray’da (??????????/Bakhçisaray) hastalık dolayısıyla Qırım sahilindeki Or kalesine yakın Qatqazak’da? (bugünkü ???????/Canköy yakınlarındaydı) konaklanıldığını yazmaktadır. Yeñiqale ocak ağası Ömer Paşa’nın (ö. ?) N.M.’e bulunduğu tavsiyeden Azaq’tan (?????/Azov) ileri olan Çetenli? (bugünkü yer adı tespit edilemedi) taraflarının o dönemde hiç de tekin ve güvenli olmadığı ve o bölgenin ancak korumalar eşliğinde geçilebileceği anlaşılmaktadır. Elçinin bu yolculuğu sırasında rastladığı Ejderhan (?????????/Astrahan) seferinden perişan ordusuyla dönmekte olan Barabaş (Zaporok Kazakları) hatmanının N.M.’den I. Petro’yu seferlerden vazgeçirmesi konusunda aracılık yapmasını rica etmesi ilginçtir. Menzillerde zahire yerine sürekli akçe teklif edilmesinden her fırsatta şikayet eden N.M. hiç kimseden görmediği ikramı Debnek? kalesi (bugünkü yer adı tespit edilemedi) komiserinin karısından gördüğünü de anlatır. Seyahati boyunca geçtiği yerlerde gördüğü kaleleri derme çatma palankalar olarak nitelendiren N.M., Ruslar tarafından maiyetine tayin edilen ve kendisinden olmayacak isteklerde bulunan tercümanı Antonaki’den de çok ağır bir dille hakaret ederek bahseder. Eserin bu bölümü sefaret heyetinin Moskova’ya girişinin ayrıntılı tasviri ile son bulur.

N.M. Sefaretname’sinin üçüncü bölümünde Moskova’da başından geçen olayları, buradaki törenleri, yapılan müzakereleri, onuruna verilen ziyafetleri, nezaket ziyaretlerini, namelerin takdim edilişini anlatır. Kendisine yapılan bazı teklifleri name-i hümayuna yapılmış bir saygısızlık olarak nitelendiren N.M., konaktan konağa dolaşamayacağını, eğer ısrar olunacak olursa geri döneceğini, hatta ölümü bile göze alacağını söylediğini kaydeder.

N.M. başvekilin başkanlığında Leh Büyükelçisi Vasili Vladimiroviç Dolgoruki (ö. 1159/1746) ve eski Istanbul elçisi Petr Andreeviç Tolstoy’un (Istanbul’da görev yaptığı tarihler: 1114-1126/1702-1714) da bulunduğu bir mecliste yapılan görüşmelerden bahsederken, Kabartay’da (?????????-???????? ??????????) isyan ederek oradan kaçan Arslan Beg meselesine, Ruslar’ın Kafkas coğrafyasındaki emellerine ve mevcut ihtilaflı konulara değinir. N.M.’in amiralin kendi onuruna verdiği ziyafette çar ile program dışı karşılaşmalarını ve aralarında geçen konuşmaları ayrıntılarıyla anlattığı bölümde, çarın özel hayatına ilişkin bilgiler bulunmaktadır.

N.M.’in Moskova’dan ayrılmasından önce Petersburg’a giden çarın maiyetiyle birlikte düzenlediği alaya ait tafsilatların yer aldığı eserin dördüncü ve son bölümünde bazı ilginç konuşmalar da kaydedilmiştir. N.M. örneğin eski Istanbul elçisi Petr Andreeviç Tolstoy’un kendisine Rusya’nın Lezki seferi öncesinde Osmanlı devletinden izin almasına rağmen bunun daha sonra görmezlikten gelinerek Osmanlılar tarafından suçlandıklarından, aynı zamanda da bir oldubitti ile Lezki’lerin Osmanlı himayesine alındığından bahsettiğini kaydeder. Yine son bölümde Rus elçisinin Fransa ve İspanya’nın ittifak ederek Avusturya’ya savaş açacağını ve yeneceğini belirttiği ve bunun Rusya’nın menfaatleri açısından son derece önemli bir gelişme olacağını vurguladığı kaydedilir. Bunun yanısıra N.M. bir yandan Çar I. Petro’nun düzenlediği askeri geçit törenlerinden ve resmi ziyafetlerden “çarın masharalıkları” diye bahsederken öte yandan sözkonusu alaylara dair ayrıntıları dikkatle kaydeder. Sefaretname 1136/1724 yılında Osmanlı devleti ile Rusya arasında Istanbul’da yapılan ve hedefi İran’ın paylaştırılması olan ittifakın ilk müzakere zemininin nasıl hazırlandığını gösterir.

Günümüzde diplomatlar tarafından yazılmış anı kitapları sefaretname türünün uzantısı sayılabilir.

Başlıca sefaretnameler şunlardır:

  • Kara Mehmed Çelebi'nin Viyana sefaretnâmesi (1655),
  • Zülfikar Paşa'nın "Mükaleme Takriri" (Viyana sefaretnâmesi) (1688-1692),
  • İbrahim Paşa'nın Viyana sefaretnâmesi (1719),
  • Yirmisekiz Mehmed Çelebi'nin Fransa Sefaretnamesi (1720),
  • Ahmed Dürri Efendi'nin İran sefaretnâmesi (1721),
  • Nişli Mehmed Ağa'nın Rusya sefaretnâmesi (1722-1723),
  • Mehmed Efendi'nin Lehistan sefaretnâmesi (1730),
  • Yirmisekizzade Mehmed Said Paşa'nın İsveç, Lehistan ve Rusya takriri (1732-1733),
  • Salim Efendi'nin Hindistan sefaretnâmesi (1744-1749),
  • Mustafa Nazif Efendi'nin İran sefaretnâmesi (1746),
  • Hatti Mustafa Efendi'nin Nemçe sefaretnâmesi (1748),
  • Ahmed Resmî Efendi'nin Berlin sefaretnâmesi (1763-1764),
  • Seyyid İsmail Efendi'nin Fas sefaret takriri (1785-1786),
  • Alemdar Mehmed Ağa'nın Buhara sefaretnâmesi (1787-1791),
  • Vasıf Efendi'nin İspanya sefaretnâmesi (1787-1788),
  • Yusuf Agâh Efendi'nin Havadisname-i İngiltere sefaretnâmesi (1793-1796),
  • Mehmed Sadık Rıfat Paşa'nin İtalya sefaretnâmesi (1838),
  • Abdürrezzak Bahir Efendi'nin Paris-Londra sefaretnâmesi (1845),



İLGİLİ LİNKLER

Edebiyat Dil bilim, Kültür, Folklor, Geleneksel ve Güzel Sanatlarla ilgili, Tez, yazı, İnceleme, ve Araştırmalarınız bize başvurarak bu sitede Paylaşabilirsiniz.

 BAŞVURU İÇİN : ESA, İLETİŞİM  veya s_kuzucular@hotmail.com 




 
       Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.
Bu Edebiyat Türüne Yapılan Yorumlar
Bu edebiyat türüne henüz yorum yapılamış...
Yazıya Edebiyat Türüne Yorum Yaz
Yorum yazmak için üye girişi yapınız...