edebiyad Ve Sanat Akademisi
 

Üye Girişi

Duyurular
» Değerli arkadaşlarımızın ve kullanıcıların Miraç Kandilini kutlar dualarının kabulunu dileriz.

» Değerli Kullanıcılar Edebiyat ve Sanat kategorilerimiz üyelere kapalı olduğundan araştırmacılar da incelemelerini paylaşamamaktadır. Bu yüzden dileyen akademisyenlere yazı paylaşabilmeleri için yetki verilecektir. Yetki isteyen araştırmacılarımızın yetki için başvurmalarını rica ediyorum. Şahamettin Kuzucular

» Lüften Sitemize Uyduruk isimler ve Nıckler ile üye olmayınız. Bu tip üyelikler silineceğinden lütfen bizi uğraştırmayınız.

» Sitemize Üye olarak Belge Yollayabilir, Kaynak ve yazar adını kullanmak kaydıyla Yöneticilerimize başvurarak kopya alabilirisiniz

»  ESA'ya üye olmayan ve ESA ya katkıda bulunmayanların YAZI indirme talepleri karşılanmayacaktır. Emege Saygı Lütfen

» ARAMIZA YENİ KATILAN ÜYELERİMİZ:Edebî yâd ederek, edebiyat ve sanat için sağladığımız kaynaklarımız ve paylaşımlarımızla,ülkemiz kültür ve sanatı adına yola çıkan bu kervana katılmanız bizleri mutlu etmiştir. hedeflediğimiz her menzilde birlikte olabilmeyi temenni ederiz sevgilerimizle...

» ESA'nın Özgün ve Akademik Yazılarını çalan Kaynak ve Yazar adı vermeyen siteler ve şahıslara telif haklarıınca dava açılacaktır. Çaldığınız yazılarımızı silin.

Ziya Osman Saba Hayatı ve Edebi Kişiliği
Anasayfa - Edebiyat - Cumhuriyet Dönemi Şairleri
Genel Değerlendirme :
Yazan : Bilge YÜKSEL,
12 Eylül 2011 Pazartesi
http://static.ideefixe.com/images/346/346664_2.jpg

Ziya Osman Saba,

CUMHURİYET DÖNEMİ ŞAİR ve yazarı (30 Mart 1910, İstanbul –29 Ocak 1957,İstanbul ).

Yedi Meşaleciler Hareketi'nin kurucularındandır. Şair olarak ün kazanan edebiyatçı, küçük hikaye türünde de eserler verdi.

30 Mart 1910 tarihinde İstanbul'da dünyaya geldi. Babası Binbaşı Osman Bey, Paris askeri ataşesi idi. Ziya Osman Saba, geçirdiği mutlu ilk çocukluk yıllarının ardından, daha sekiz yaşında iken, annesini, hemen akabinde de kardeşini kaybetmiştir. Şair Bu kaybın hüznünü hep hissetmiş ve eserlerine yansıtmıştır. Ziya Osman Saba, dokuz yaşında iken Galatasaray Lisesine yatılı olarak verildi. İhtiyaçları Paris’te Askeri ateşe olarak çalışan babası tarafından karşılanıyordu. Annesini ve küçük kardeşini kaybettikten sonra bu defada 1920 yılında anneannesini de kaybetti.[1]  Babasının yatılı okula ve Galatasaray Lisesine vermekten başka çaresi kalmayınca babasına da hasret kalan Ziya Osman Saba okul yıllarında içine kapanarak edebiyatla ve kitaplarla avunan bir çocuk haline gelmişti.  “Bu yıllar onun edebiyata ciddiyetle eğilmeye başladığı yıllardır ki, anne kucağının özlemiyle “Hissiyatım” başlıklı kara kaplı bir defterde annesini merkez aldığı düz yazılarını biriktirmeye başlamış; ancak bir süre sonra, mor mürekkepli kalemle ve hevesle yazdığı bu metinleri, okuduğu romanların etkisinde kalarak büyük bir yazar olmak sevdasıyla yakmıştır" [2]

Lise yıllarında başladığı şiir yazama hevesi ilk ürünlerini daha 17 yaşında iken vermeye başladı. İlk şiiri Servet-i Funun dergisinde yayımlanan “ Sönen Gözler “ adlı şiir olmuştu. İlk şiiri 1927'de, lise öğrencisi iken Servet-i Fünun Dergisi'de Ziya imzasıyla yayımlandı. [3] Lisede bir yıl sınıfta kaldı ve sene kaybetti. Fakat bu yıl onun ve diğer arkadaşları için önemli bir sene oldu. Yedi Meşalecilerin çıkardıkları şiir kitabı 1928 yılında yayımlandı.

Fakat ilk kitaplarının çıkması ve bir yıl sınıfta kalması onun hayatında başka bir gelişmenin oluşmasına yol açarak bir alt sınıftaki Cahit Sıtkı TARANCI ile tanışma fırsatını ortaya çıkarmıştı. Cahit Sıtkı ile kurduğu bu dostluk, edebiyat dünyasında ender görülen bir dostluk haline gelmişti.  Ziya Osman, dokuz yaşında yatılı öğrenci olarak kaydedildiği, bu şekilde devam ettiği Galatasaray Lisesi'nden 1931'de mezun oldu.

Dostu Cahit Sıtkı TARANCI'nın öğrencilik yıllarından itibaren kendisine yazdığı mektupları bir araya getirmesi ile ilk basımı 1957'de yapılan Ziya'ya Mektuplar adlı eseri edebiyat tarihimizde mektup türünde en ünlü kitaplardan biri oluşturdu.

1928'de altı lise arkadaşı ile birlikte (Yaşar Nabi, Sabri Esat Siyavuşgil, Cevdet Kudret,Vasfi Mahir Kocatürk ,Muammer Lutfi , Kenan Hulusi Koray) Yedi Meşale isimli ortak kitap yayımladılar. Ziya Osman, kitabın başarısı üzerine Yusuf Ziya'nın desteğiyle çıkarılan ve yayımı sekiz ay süren aynı isimdeki derginin kurucu yazarları arasında yer aldı. Böylece Türk Edebiyatı tarihinin en genç üyelerinden oluşan ve cumhuriyet döneminin ilk edebi topluluğu olan Yedi Meşaleciler Topluluğunun kurucuları arasında yer almış oldu.

Üstelik  bu topluluk edebi çevreler tarafından hararetle karşılanmış heyecan uyandırmıştı. Topluluk uzun ömürlü olmasa bile kısa sürede ve sekiz ay içinde dağıldı Fakat Ziya Osman ömrü boyunca topluluğun şiir anlayışına bağlı kalan tek  Yedi meşaleci olarak kalacaktı[4]. 1928’in Eylül’ünde yayınına başladıkları Meşale adlı dergide de yayın süresince kurucu yazar olarak yer almıştı.  Derginin kapanmasından sonra şiirlerini Milliyet ve İçtihat'ta yayımlamayı devam ettirmişti.  Varlık Dergisi'nin kurulmasından sonra ise metinlerini orada yayımlatmaya başladı.

Sinir hastası olan kuzenine âşık olan Ziya Osman, ailesinin itirazlarına rağmen liseyi bitirdiği yıl kuzeni ile evlendi. 12 yıl süren bu mutsuz evlilik onun sinirli tedirgin ve karamsar bir insan olmasına yol açtı.

Yüksek öğrenimini 1936'da İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde tamamladı, aynı yıl İstanbul'da askerliğini yaptı.

Hukuk eğitimi sırasında bir yandan da Cumhuriyet Gazetesi muhasebe servisinde çalışan Ziya Osman Saba, çalışma hayatına 1938 yılında girdiği Emlak ve Eytam Bankası'nda uzun yıllar devam etti. 1943 yılında sinir hastası olan mutsuz bir insan olmasına yol açan ve kuzeni olan ilk eşinden ayrıldı. Bu yıl ilşk kitabını da yayımladı. İlk kitabı 1927 ile 1943 yılları arasında yazdığı şiirler arasından seçmiş olduğu şiirlerinden oluşmaktaydı.

Yedi Meşaleciler 'den sonra ilk kitabı olan Sebil ve Güvercinler adlı kitabı 1943 yılında ABC yayımları arasında yayımlandı. ABC Kitapevi’nin yayımladığı kitapta 66 şiiri yer almaktaydı. Ertesi yıl, çalıştığı Emlâk Kredi Bankası’nda tanıştığı Rezzan Hanım ile evlenerek yavaş yavaş karamsarlığından da kurtulmaya başlamıştı. . Bu evlilikten Orhan ve Osman isimli iki oğlu oldu. Bankadaki çalışma yılları onun hayatında yeni bir dönem başlatmış mutlu bir evlilik yaşadığı eşi ile o bankada tanışmıştı.

Ziya Osman Saba, bankası tarafından Ankara'ya tayin edilmesi üzerine bir süre bu kentte yaşadıysa da   İstanbul özlemi nedeniyle 1945 yılında bankadaki görevinden ayrıldı. İstanbul'da Milli Eğitim Bakanlığı Basımevi'nde tashih şefi (düzeltmen) olarak çalıştı. 1947'de ikinci kitabı “Geçen Zaman “ yayımlandı. Varlık Yayınları tarafından basılan bu kitap, şairin "Sebil ve Güvercinler" kitabındaki şiirlerle 1943–1946 arasında yazdığı şiirlerin bir araya getirilmesinden oluşuyordu. 1950'de geçirdiği bir kalp krizi nedeniyle bu işi de bırakmak zorunda kalan Saba, yaşamının geri kalanında arkadaşı Yaşar Nabi'nin sahibi olduğu Varlık Yayınları'nın kitaplarını evinde basıma hazırlayarak geçimini sağladı.

Şiirlerinin bir kısmı ise bastırdığı kitaplara girmemiş dergilerde kalmıştı.

İlk hikâye kitabı Mesut İnsanlar Fotoğrafhanesi 1952'de yayımlandı. 29 Ocak 1957 günü İstanbul'da bir kalp krizi sonucu Kadıköy'deki evinde hayatını kaybeden şairin Nefes Almak adlı şiir kitabı ile Değişen İstanbul adlı hikâye kitabı ölümünden sonra basıldı.

Eyüp Sultan'daki aile mezarına defnedilmiştir; ancak mezar bugün kayıptır.

 

 

EDEBİ KİŞİLİĞİ

Ziya Osman Saba, edebiyat dünyasında bireysel olarak varlığını sürdürmüş, ölümüne kadar da şiir yazmaya devam etmiştir. Bu süreç içinde -yazdığı hikâyelerin sayısı da az olmamasına rağmen kendini özellikle şair olarak tanımlayan Ziya Osman Saba’nın, hayatının farklı evrelerini bünyesinde toplayan üç şiir kitabı yayımlanmıştır: Sebil ve Güvercinler, Geçen Zaman, Nefes Almak ( Ziya Osman Saba Şiirleri 

Ziya Osman Saba Yedi Meşalecilerin genç yaşta ölen üyelerinden biridir. Topluluğun ortak kitabı 1928 yılında yayımlanır. Kitabın ilgi görmesi üzerine aynı lisede okuyan topluluk üyeleri yayın hayatı sekiz ay sürecek olan YEDİ MEŞALE dergisini çıkarmaya başlarlar.Servet-i Fünundergisi Ahmet Haşim tarafından desteklenen genç edebiyatçılar, yazı dünyasına şiirle atılıp bir süre şiir yazarlar. Bu sekiz aylık süreden sonra Şairler dağılarak ve ferdi olarak hareket etmeye başlayarak, kimi bilimsel çalışmalara, kimi gazeteciliğe, kimisi de öykücülüğe başlar.

Kenan Hulusi ile Ziya Osman Saba yalnızca küçük hikâye yazarı olarak kalmışken, Ziya Osman Saba şâir olarak ün kazanmakla birlikte küçük hikâye türünde de örnekler vermiştir. Hikâyeleri "Mesut İnsanlar Fotoğrafhanesi" ve "Değişen İstanbul" adlarını taşıyan iki kitapta toplanmıştır. Hikâyelerinde, geniş ölçüde, şiirlerinde de en çok işlediği temalardan biri olan çocukluk anılarına yer verdiği görülüyor. Bunun yanı sıra İstanbul sevgisi, okuduğu okul olan Galatasaray sevgisi, sâkin ve huzur dolu bir yaşayış özlemi, sürekli olarak barış içinde yaşayan ya da öyle yaşaması istenen insanlar, hikâyelerinin konularını oluşturur.[5]

Ziya Osman Saba, Şiirde ve düzyazıda yapmak istedikleri bakımından fazla iddialı değildir. Yine kendisi ile yapılan bir konuşmada sorulan, "Şiirde ve nesirde neler yapmak istiyordunuz, buna muvaffak olabildiniz mi?" sorusuna verdiği, "Şiirle girişip sonraları nesri de yardımıma çağırırken neler yapmak neye ulaşmak istediğimi kendim de bilmiyordum. Belki de sadece içimi dökmek istedim ve elimden geleni yapabildim." cevabı, onun iddialı bir yazar olmadığını belli etmektedir. [6]

Annesini çok küçük yaştayken ( Sekiz yaşındayken ) kaybetmesi Ziya Osman Saba'nın çocukluk günlerinde duyduğu özlemi ve saplantıyı arttırmış hikâyelerinde ve şiirlerinde çocukluk günlerine duyduğu özlemi, sevgiyi dile getirmesinde etken olmuştur. Çocukluğuna duyduğu özlemi dile getiren şiir ve öykülerindeki temel arayışın o yıllardaki anne sevgisini arayışından kaynaklandığı söylenebilir. Anneye duyulan özlemlerin çok yoğun olarak yaşandığı çocukluk yılları şairin vazgeçemediği temel temalar olarak karşımıza çıkar." Bu anıların kimilerinde, yazarın çocukluğunun geçtiği evi, bahçesinden başlayarak, odaları, duvarda asılı resimler, içinde yaşayanlarla birlikte bütün ayrıntılarıyla gözlerimizin önünde canlanmış buluruz. Kimi hikâyelerinde ise çoğumuzda çocukluk yılları ile ilgili derin izlenimler bırakan çeşitli gezintiler ve bizi hoş tuttukları için sevdiğimiz kimselere yapılan misafirlikler anlatılmıştır." [7]

Annesini ve kardeşini daha sekiz yaşındayken kaybeden şairin, dokuz yaşındayken Galatasaray lisesinde yatılı olarak kalmak zorunda kalması, Paris’te Ateşe olan babasına da bu yüzden hasret kalması ile sarsıntılar yaşayan şair, teyzesinin psikolojik sorunları olan kızı ile evlenenince gençlik yıllarında da bir türlü bedbin bir hayattan kendini kurtaramamıştır. On iki yıl süren sorunlu evliliğini bitiren şair, Bankada iş bulması ve ikini eşi Rezzan Hanımla evlenmesi ile karamsarlıktan kurtulmaya başlar. Dostu Cahit Sıtkı’nın telkinleri ile 1940 tan sonra serbest şiirler de yazmaya başlayan şairin şiirlerindeki karamsarlığın yerini yavaş yavaş yaşama sevinci ve hayata bağlılık almaya başlayacaktır. O yüzden 1941 yıllarından sonra yazdığı şiirlerde daha iyimser ve hayata tutunan şiirleri yazılmaya başlanmıştır.

Çocukluk temasının yanı sıra İstanbul sevgisi de şiirlerinde önemli bir yer tutar. Anne baba tarafından bir kaç kuşak gerilere kadar Istan bul’lu olan yazarda, bir şiirinde:

Bir daha görüyorum seni dünya gözüyle,
Göğün hep üstümde, havan ciğerlerimdedir,
Ey doğup yaşadığım, yerde her taşını
Öpüp başıma koymak istediğim şehir

Dizeleriyle belirttiği gibi aşırı bir İstanbul sevgisi görülür. Yaşam boyunca geçimini ancak sağlayabilen yazar, geçim sıkıntısının yol açtığı bazı duyguları da okuyucuyu etkileyecek bir biçimde yansıtır. Hikâyelerinde en çoğu kendi yaşadığı çevre ile ilgili olmak üzere bol olarak görülen çeşitli tasvirler arasında en az rastlanılan insan tasviridir. [8]Prof. Dr. Olcay Önertoy'a göre Ziya Osman Saba'nın öykülerindeki ve şiirlerindeki temalar hemen hemen aynıdır. Şiirlerinde ve öykülerinde genellikle çocukluk ve gençlik yıllarına duyduğu izlenimleri dile getiren şairin şiirleri ve hikâyeleri hem anlatım hem de konuları bakımından iç içedir. Şairin son dönemlerinde insanlığa hümanist bir yaklaşım içine yöneldiği görülür.

Şiirlerindeki insan sevgisinin açılımları ve ölüm ve tanrıya boyun eğme , çocukluk ve ilk gençlik anılarına bağlılık, yaşamın küçük mutluluklarından duyulan sevinç, acıma duygusu, iyilik düşüncesi, İstanbul sevgisi, Tanrı'ya şükran, ölüm gerçeğini kabulleniş gibi temaları dile getirilmiştir. Dildeki sadelik ve lirizm ön plana çıkmıştır. Tema olarak “masumiyet”, renk olarak “beyaz” şiirlerinde dikkat çekici öğelerdir. “Tabiata olan dönüklüğü, zaman içerisinde “dıştan içe” doğru bir yönelime dönüşmüş, içsel birikim ise yaratılandan yaratana doru bir merakı ateşlemiştir.”  [9] Ziya Osman Saba şiire ve öyküye başladığı yıllarda moda olan,Memleketçilik , daha sonraları ortaya çıkan Sosyal gerçekçilik ve Milliyetçilik akımlarına duyarlı ve bağlı olmamış, hemen her döneminde bireysel özlemlerini, geçmişe duyduğu özlemi, mazisinden kalan hatırları ve o hatırlarında şekillenen objeleri dile getiren bir yazar ve şair olmuştur. Toplumsal faydadan ziyade edebi eserlerde kişisel konulara bağlı kalan şairin yazmaktaki amacının içini dökmek, kendi içinde cereyan eden ve iz bırakan anılarını yazıya aktarmak olduğu anlaşılmaktadır. 

Çocukluk yıllarına duyduğu özlem, aile sevgisi, küçük şeylerden duyulan mutluluk, ölüm, alın yazısına boyun eğiş gibi temaları işlediği şiirlerinde biçim olarak gittikçe özgün bir şekline ve söylemine doğru yönelişi ifade eder.[10] Türkçeyi kullanışındaki başarısıyla da etkileyici şiirler yazan Saba Yedi Meşalecilerin ortaya attığı şiir görüşlerini sonuna kadar sürdürmeye çalışmış Yedi Meşaleciler içindeki tek şairdir.

 

Hakkındaki yayımlar

Mustafa Miyasoğlu, Ziya Osman Saba adlı kitapta şiirlerini, yazılarını ve kendisiyle yapılan konuşmaları yayınladı (1987). Mehmet Nuri Yardım, Ziya Osman Saba kitabını yazdı (1998) ve yazarın hakkında yazılanları Ziya Osman Saba Sevgisi kitabında topladı (2004). Mektupları, sohbetleri, yazıları Tahsin Yıldırım tarafından hazırlanan Konuşanlar Bir Hüzünle Sesinde (2004) adlı kitapta bir araya getirildi. Ziya Osman Saba’nın Meşale ile Servet-i Fünun Dergisi ’de yayımlanmış, ancak kitaplarında yer verilmemiş şiirlerini içeren Bıraktığım İstanbul başlıklı kitap, 2003 yılında Konur Ertop'un derlemesi ve eklemeleriyle Alkım Yayınevi tarafından yayımlanmıştır.

Şiirleri hakkında

Şiirlerinde çocukluk ve ilk gençlik anılarına bağlılık, yaşamın küçük mutluluklarından duyulan sevinç, acıma duygusu, iyilik düşüncesi, İstanbul sevgisi, Allah'a şükran, ölüm gerçeğini kabulleniş gibi konuları, gözlemci ve dışavurumcu bir tarzla genellikle HECE ÖLÇÜSüyle, ama kimi zaman Serbest Şiiride kullanarak işlemiştir.



ESERLERİ 

Şiir

Yedi Meşale (ortak kitap, 1928) Sebil ve Güvercinler (1943) Geçen Zaman (1947)Nefes Almak (1957) Bir Yer Düşünüyorum Çocukluğum

Öyküleri

Mesut İnsanlar Fotoğrafhanesi (1952) Değişen İstanbul (1959)


Ziya Osman Saba Şiirleri 


FAYDALANILAN KAYNAKLAR


  • [1] Bilge YÜKSEL, Ziya Osman Saba ve Dergilerde Saklı Kalmış Şiirleri http://turkoloji.cu.edu.tr/ )
  • [2] ( Bilge YÜKSEL, Ziya Osman Saba ve Dergilerde Saklı Kalmış Şiirleri http://turkoloji.cu.edu.tr/ )
  • [3] http://tr.wikipedia.org/wiki/Ziya_Osman_Saba
  • [4] ( http://turkoloji.cu.edu.tr/ - son erişim- 23-11-2012
  • [5] .( Prof. Dr. Olcay Önertoy, Ziya Osman Saba'nın Küçük Hikayeciliği, dergiler.ankara.edu.tr )
  • [6] ( Prof. Dr. Olcay Önertoy, Ziya Osman Saba'nın Küçük Hikâyeciliği, dergiler.ankara.edu.tr )
  • [7] ( Prof. Dr. Olcay Önertoy, a.g.y.)
  • [8] ( Prof. Dr. Olcay Önertoy, a.g.y.)
  • [9] http://www.edebiyadvesanatakademisi.com/cumhuriyet-donemi-edebiyati-ve-topluluklar/yedi-mesaleciler
  • [10] (Prof. Dr. Olcay ÖNERTOY,CUMHURİYET DÖNEMİ ŞİİRİMİZ VE ŞAİRLERİMİZ,http://www.edebiyadvesanatakademisi.com/




Eserleri

 http://www.tulumba.com/mmTULUMBA/Images/bk/zBK973114EN595_250.jpg








 İlgili Sayfalar

Edebiyat Dil bilim, Kültür, Folklor, Geleneksel ve Güzel Sanatlarla ilgili, Tez, yazı, İnceleme, ve Araştırmalarınız bize başvurarak bu sitede Paylaşabilirsiniz.

 BAŞVURU İÇİN : ESA, İLETİŞİM  veya s_kuzucular@hotmail.com 




 
       Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.
Bu Edebiyat Türüne Yapılan Yorumlar
Bu edebiyat türüne henüz yorum yapılamış...
Yazıya Edebiyat Türüne Yorum Yaz
Yorum yazmak için üye girişi yapınız...